Hangi Galatasaraylı’nın anılarında yeri yok ki Sami Yen’nin? Hüzünleriyle ama çoğu kez tarifsiz sevinçleriyle, kah televizyon başında kah radyo’dan şanslı olanlarımız ise stadımızın tribünlerinde Galatasaray’ımıza ve O’nun bize yaşattığı duygulara tanık olmadık mı? 

Bu satırların yazarı, kendi hayatı için çok önemli olabilecek noktalarda anımsıyor Galatasaray’ın ve Ali Sami Yen’nin izlerini..Kimilerimiz için sadece betonarme bir yapı ve bir futbol takımının evi iken Ali Sami Yen, ben ve benim gibiler için nice özel anının odak noktasıydı. İşte iflah olmaz Galatasaraylı Tolga Kara’nın hayatından Galatasaraylı ve Ali Sami Yen’li kilometre taşları..

Çocukluğumda Galatasaray’la ilgili detayları hayal meyal hatırlıyorum. Anaokulu yıllarıydı sanırım Cumhuriyet müsameresi için futbolcu olmam gerekiyordu. Öğretmenler konsepte uysun diye annemden kırmızı beyazlı milli takım forması diktirmesini istemişlerdi. O zamanlar hazır formalar pek bulunmazdı İzmir’de…Terzide ortalığı yıktığımı hatırlıyorum. Benim formam sarı-kırmızı olmalıydı. Öyle de olmuştu. GS arması bulamasak da renkler itibariyle Galatasaraylıyım diye bas bas bağırıyordum müsamerede. Böylece hayatımdaki ilk GS formasına sahip olmuştum. Fakat öğretmenlerden de ilk azarımı daha anaokulu yıllarında işitmiş oldum. Çünkü müsamere gereği olan futbol takımının 10 üyesi kırmızı beyaz formalarıyla sahnede iken, ben sarı kırmızı formam ile aralarında sırıtıyordum. Olsun, ben formamla gururluydum…Galatasaraylıydım..

Ali Sami Yen’nin hayatıma girişi ise 7 Haziran 1987’ye rastlar. Henüz 10 yaşındaydım. Hayatımda hiç şampiyonluk coşkusu yaşamamıştım. Şampiyonluklardan uzak geçen meşhur 14 yıla denk gelmişti çocukluğum. Babamla radyo başındaydık. Ali Sami Yen’de oynanan ligin son maçında Galatasaray ile Eskişehirspor karşılaşıyordu. Kazanırsak Beşiktaş’ı geçip şampiyon olacaktık. “Taraftarlar Ali Sami Yen’i bir gelin gibi süslediler” dediğini hatırlıyorum radyodaki spikerin.  Prekazi ve Mami’nin (Muhammet) golleri hemen gelmişti. Gerisi rüya gibiydi. O arada bir gol yemişiz ben kaçırmışım ama 2-1 kazanarak şampiyon olmuştuk. İlk şampiyonluğumdu ve ertesi gün şampiyonluk posteri odamdaki duvarda Michael Jackson’nın yanındaki yerini almıştı…

Tarih 9 Kasım 1988. Galatasaray, Şampiyon Kulüpler Kupası’nda (Şimdiki adıyla Şampiyonlar Ligi) mücadele ediyordu. İlk maçta Neuchatel Xamax’dan 3 gol birden yemiştik.Evde bir matem havası.. Üzülüyorum. Ama hayat devam ediyordu, hep bir umudun daha olduğunu öğrenecektim..Ali Sami Yen yine gelin gibiydi ama bu kez televizyonda kendi gözlerimle görmüştüm. Sonuç 5-0! Ve umut gerçek oluyor. Tanju, dördüncü golü attığında çocuk aklım Tanrıya teşekkür ediyordu “umut” için..Tanrı’ya ve Tanju’ya..

Maçların 90 dakika oynandığını ve asla erken konuşmamak gerektiğini öğrendiğim acı bir tecrübe, yine Ali Sami Yen’de..Tarih 3 Mayıs 1989. En yakın ama en fenerli arkadaşım Yener’le televizyon başındayız. Kahramanım Tanju’nun golleri sağanak gibi; ilk yarı 3-0. Sevinçten Yener’e yapmadığımı bırakmıyorum. Bana göre maç çoktan bitti artık ikinci yarı 5 mi olur 7 mi olur derken…Rıdvan’nın dört asisti Aykut ve Hasan’nın golleriyle 3-4 bitiyor maç. Eleniyoruz Türkiye Kupası’ndan. Gözyaşlarım İzmir’in yağmuruna karışıyor o gece ve öğreniyorum, maçlar 90 dakika..

Sonrasında “Olmayınca olmuyor”, “Bugün top bizi sevmedi!” sözlerini sıkça duyduğumuz bir maç Ali Sami Yen’de..Tarihler 18 Mart 1992’yi gösteriyor. Galatasaray Avrupa Kupası’nda Werder Bremen ile karşılaşıyor. İzmir’in günlük güneşlik havasına karşılık, ne şanstır ki, İstanbul’un kara kışa teslim olduğu talihsiz bir gün! Sınıfın tüm Galatasaraylıları olarak en arkaya sotelendik, cebimizde minik cep radyoları ile ders sırasında maçı kulaklıklarımızdan dinlemeye çalışıyoruz. Ama olmuyor, olmayınca olmuyor, top bizi sevmiyor. Karla kaplı Sami Yen zemininde o top o çizgiyi bir türlü geçmiyor. Son saniyede Rotariu, gol çizgisi üzerinde kara saplanmış topa dokunamayınca, o gazla gol zannederek ayağa fırlayan bizler disipline yollanırken; Galatasaray ise sonraları sıkça duyacağımız “annemizin ligi”ne geri dönüyor. Böylelikle, Avrupa umutlarımızın üzeri karla örtülürken bu satırların yazarı da ilk disiplin cezasını almış oluyor..

Bir sene sonrası Avrupa Kupaları’nda yine umut doluyuz.. 4 Kasım 1992’de Galatasaray’ım ve Ali Sami Yen bu kez Eintracht Frankfurt’u ağırlıyor. Bizler ise geçen maçtaki duruma düşmemek için bu kez okuldan kaçıyor ve yakındaki bir kahvehanede alıyoruz soluğu..Galatasaray tarihinde en çok sevdiğim futbolculardan olan Uğur Tütüneker’in daha maçın başında attığı golle öne geçiyor sonrasında 1-0’ın üstüne yatarak kazanıyoruz maçı. Günün sonunda, boynumuzda GS atkılarıyla döndüğümüz okulda Müdür Yardımcısı Rüstem Bey, Mahmut Hoca edasıyla karşılıyor bizleri. Fırlama bir arkadaşımızın Hababam Sınıfındaki İnek Şaban  taklidi ile “Aa Rüstem Hoca. Rüstem Hoca sen de mi okuldan kaçtın?” esprisi ile ikinci kez disipli kurulunda buluyoruz kendimizi..Lise hayatım boyunca 5 kez disipline gittim bunların ikisi Galatasaray sayesindeydi..Olsun, biz yine gururluyduk..Galatasaray tur atlamıştı ya değerdi..

Sevgiliyle kavuşma günü 19 Ağustos 1995’te yaşandı. Hayatımda yeni bir sayfa açılıyor ve ben üniversite için İstanbul’a taşınıyorum. Bu şehirde beni nelerin beklediğinden habersiz heyecan dolu bir yolculuktu. Tek bildiğim ise beni Galatasaray’ın beklediğiydi. Vuslat gerçekleşiyor. İstanbul’a ayak basışımın ikinci günü, o sıcak Ağustos akşamı saat 19:00’da ulu bir mabed gibi önümde yükselen Ali Sami Yen’nin kapısındayım. Ne tesadüftür ki bir İzmir takımı Altay ile oynuyoruz. (Bilmeyenler için bir hatırlatma; ben İzmir Göztepe doğumluyum. Altay bize rakip sayılır) Sounders (2) ve Saffet’in golleriyle 3-1 kazanıyoruz. İstanbul maceram Sami Yen’de bir zaferle başlıyor..Fakat, stadın kapalı tribün merdivenlerinden çıkarken önümde beliren parıltılı yeşil saha, hayatında ilk kez Ali Sami Yen’e ayak basan benim için unutulmayacak bir manzaraydı. O anı bir daha yeni evimiz Türk Telekom Arena’da bile yaşayacağımı sanmıyorum.

Haziran 1999’da üniversite bitmiş ben de ne yapacağımı düşünmekteydim. Fazla da seçeneğim yoktu. Tek yol İzmir’e dönmek gibi görünüyordu. Fakat ben İstanbul’da yaşamak, burada bir şeyler başarmak istiyordum. Sanki dönmek en kolayıydı. Kaçmak gibiydi..Oysa biz öğrenmiştik ki her zaman bir umut vardır ve maçlar 90 dakikadır. Benim maçımın bitiş düdüğü çalmamıştı henüz. Ben hayatımın yolunu çizmeye çalışırken Galatasaray’da altın yıllarını yaşıyordu. Takım, Fatih Terim’le Türkiye’de başarıdan başarıya koşuyor fakat Avrupa’da beklenen başarı bir türlü gelmiyordu. 3 Kasım 1999’da hem benim hem de Galatasaray için beklenen kapılar açıldı. O gün ben tribünde maçı beklerken arayan hocam; üniversitede bir asistanlık kadrosu açıldığını ve kadro için beni düşündüklerini söylüyordu. Aynı gece Galatasaray’ım 1-2 geriden geldiği maçta Hakan’nın son dakika golüyle Milan’ı mağlup ediyor ve UEFA Finali’ne uzanan yolculuğuna başlıyordu..Gerçekten de maç 90 dakikaydı ve her zaman bir umut vardı..

Kendi hayatımdaki örnekleri çoğaltmak mümkün fakat eminim hepiniz benzer hikayeleri, anıları, duyguları paylaşmışsınızdır. Eminim hepinizin hatıraları o yeşil zeminin çok ötesine geçmiştir. Eminim hepiniz takımımızın şanlı zaferlerinin ya da hüzünlü mağlubiyetlerinin dışında kendini hayatlarınızdan da bir şeyler bulmuşsunuzdur o tribünlerde..

Şimdi Ali Sami Yen Stadı yıkılıyor… Bu bir ayrılık hikayesi.

Üzülme diyebilir mi aranızdan biri bana.

Ayrılık dediğin hep hüzünlü olmuyor mu zaten..?

Hatırlarsınız, benim gibi bir dizi severin bile 5. sezon sonlarında içini baymaya başlayan Lost yayınlandığı 6 yıl boyunca tüm dünyada milyonlarca izleyiciyi ekran başına kilitlemişti. Dizi, ada nerde?, kim ölüyor?, siyah duman nereye kaçtı? derken, fanatiklerini hayal kırıklığına uğratan bir finalle veda etti ekranlara. Dizide, kahramanların geçmişleri ve geleceklerine sıklıkla gidiliyor, izleyiciler de aradaki gelişmeleri tahmin etmeye çalışıyorlardı. Son sezonda ise kahramanların, daha önce anlatılan geçmiş veya geleceklerine uymayan öğeler içeren farklı bir hayat yaşadıkları yeni bir zaman dilimi ekrana gelmeye başlamıştı.

Yine son dönemin iddalı yapımlarından biri olan Fringe, yaşadığımızdan farklı bir evreni temel alan hikayesinde, geçişler yoluyla günümüz dünyası ile ilişki kuruyor, bilim ve teknolojide yaşanan gelişmelerden de ilham alarak yaşadığımız evrenlerin brbirine geçmiş olduğundan ve aslında birbirinin üstüne inşa edilme olasılığından dem vuruyordu. Yine benzer bir mantık üzerine inşaa edilen yapımlardan biri de son dönemde yaptığı gişe başarısıyla adından sıkça söz ettiren Inception.. Hikayede kahramanlarımız, rüya içinde rüya görerek farklı evrenlerde maceralara atılıyor hatta araf’ta kalma tehlikesi yaşıyorlardı. 

Sözünü ettiğimiz bu örneklerin tümü, hikayesi büyük ölçüde paralel zaman veya boyutlarda geçen yapımlar. Dağarcığı geniş olanlar bu tür konuları işleyen daha başka pek çok dizi veya film sayacaklardır. Burada önemli olan, son dönemlerde bu veya bunun gibi hikayeleri konu alan pek çok örneğe rastlıyor oluşumuz. Paralel zamanlarda veya boyutlarda aynı karakterlerin farklı yaşamlar sürmesine dair olan bu kurgu yapımların daha çok ilgi çekiyor olmasının başlıca nedenlerinden biri de, yüz milyonlarca insanın İnternet kullanım eğilimleriyle benzerlikler taşıyor olabilir mi?

Dünya ölçeğinde yapılan bi çok araştırma gösteriyor ki bireylerin internet başında geçirdikleri süre hızla artıyor. Yine araştırmalara göre, bu sürenin önemli bir kısmını eğlenceye veya rahatlamaya yönelik aktiviteler oluşturuyor. Bununla beraber, internet’in yaygınlaşması ile bilgisayarlar ve oyun konsollarına yönelik üretilen profesyonel oyunlar “çok oyunculu”, bol etkileşimli programlara dönüştü. Devasa boyutlarda sanal dünyalarda fantastik karakterler seçerek rol yapma üzerine kurulu oyunlar on milyonlarca kullanıcının hayatlarının ciddi bir bölümünü buna zevkle ayırmasını sağlıyor. Ancak sadece World of Warcraft, Guild wars ya da Lineage I ve II gibi ücret ödeyerek ve kendi başına kurularak oynanan oyunlar dışında Facebook gibi sanal ağlar üzerinde oynanan basit oyunlar da benzer temalar barındırmaya başladı. Farmville, Cafe World, Texas HoldEm, Mafia Wars gibi popüler oyunların üreticisi Zynga’nın oyunlarını ayda 235 milyon farklı kullanıcı oynuyor. Örneğin, 83 Milyon oyuncusuyla haber bültenlerine bile konu olan Farmville Zynga‘nın en popüleroyunlarından ve bu rakam gittikçe artıyor.

Oyunların yapımcısı Zynga’ya göre sosyal tabanlı bu tip oyunlar, yukarıda saydığım World of Warcraft tarzı oyunların tersine, kendisini “profesyonel” ya da “sürekli oyuncu” şeklinde tabir etmeyen günlük kullanıcılar tarafından tercih ediliyor. Fakat araştırmalar gösteriyor ki özellikle Farmwille oyunu çerçevesinde, bu anti profesyonel oyuncular giderek “sürekli” oynayan birer “fanatik” haline dönüşüyorlar. Bu noktada karşımıza çıkan paradoks ise sosyal ortamlarda geçirilen zaman arttıkça mı bu oyunlara daha fazla mesai harcanıyor yoksa oyunlar sayesinde mi sosyal medyalara daha çok insan akın ediyor? Gitgide daha fazla insan “domatesleri sulayayım” ya da müşterilere hamburger servis etmeliyim” diyerek aslında farketmeden bir anlamda günlük hayatlarına bambaşka boyutlar katıyorlar.

İnternet, günlük hayatın karmaşasından ya da sıkıcı gerçekliğinden kurtulmak isteyenler için bambaşka alternatifler sunan bir paralel evren olabilir. Yukarıda sözünü ettiğimiz oyunlar üzerinden devam edersek gerçek hayatında yaşayamayacağı bir deneyimi internet üzerinde simüle edebilir insanlar. Bu sözünü ettiğim bir eleştiri değildir. Ya da “internet toplumların afyonu olma yolunda” gibi beylik bir laf etme derdinde de değilim. Sadece, artık sıklıklı filmlerde ve dizilerde gördüğümüz paralel evrenlerin, alternatif yaşamların, belki biz farketmeden, kendi hayatımıza da girdiği gerçeği. Sosyal paylaşım ağlarında sadece oyunlar değil, kullanıcı profilleri de, arkadaşlarla paylaşılan İnternet haberleri, videoları, kişisel fotoğraflar da pek çok kişi için farklı özelliklerini, isteklerini paylaşabilme, farklı bir “ben” yaşayabilmenin diğer yolları arasında. Her gün masabaşında yaptığı iş ile kendini ifade edemediğine inanan sayısız insan, akşamları işinin içeriğiyle bağlantısı olmayan bambaşka bir sektörün haberlerini, videolarını paylaşıp üstüne kendi yorumunu eklerken Facebook’ta arkadaşlarının, FriendFeed ve Twitter’da tanımadığı takipçilerinin gözünde farklı bir “ben”i sunmanın rahatlatıcı konforunu yakalıyor, ta ki ertesi sabah yeniden mesai için masasına oturup kendinden beklendiğine inanan rolünü oynamaya tekrar başlayana kadar.

Görülüyor ki artık internet; gerek oyunlarıyla, gerek Facebook’ta size sunduğu herkese erişim ve hayatları kontrol imkanıyla gerekse de Twitter gibi bir mecrada kendinizi “olmak istediğiniz kişi” gibi sunma fırsatı ile aynı anda farklı kimlikleri yaşama heyecanını ayağınıza kadar getiriyor. Hem de daha çok yakı bir geçmişte sosyologlar ve psikologlar tarafından ortaya atılan “kopuk sanal kaçışlar sağladığı, bireye temeli güçsüz hayaller yaşattığı” iddialarını geçersiz kılarak! 

87 yıl önce 28 Ekim gecesi; “Beyler, yarın Cumhuriyeti ilan ediyoruz” dediğinde Gazi Mustafa Kemal, kendisini şaşkınlıkla dinliyordu arkadaşları. Çünkü o kasvetli Ankara gecesinde söyledikleri, neredeyse 600 yıllık bir alışkanlığın sonunu belgeliyordu. Bugün ise, dünyada kurulmuş devletlerin tarihine oranlandığında, daha bebek sayılabilecek bir Cumhuriyet’e sahibiz mavi gözlü adam ve cesur arkadaşları sayesinde..

Günümüzde, 87 yıl önce binbir emek ve eziyetle kurulmuş Cumhuriyet; yıpratılmaya, örselenmeye, kurumlarının içi boşaltılmaya, ilkeleri anlamsızlaştırılmaya çalışılıyor sanki..Bu gün birçoğumuzun göremediği bazılarımızın da kasten görmek istemediği gerçekleri o yıllarda, o herkesin eleştirdiği içki masasından, görebilmişti mavi gözlü adam..Ve şöyle demişti hatırlarsınız, ülkeyi emanet ettiği gençlere hitabesinde;

“memleketin dahilinde, iktidara sahip olanlar gaflet ve dalâlet ve hattâ hıyanet içinde bulunabilirler. Hattâ bu iktidar sahipleri şahsî menfaatlerini, müstevlilerin siyasi emelleriyle tevhit edebilirler.”

Ve en önemlisi; sağlığını kaybetmek pahasına, üniformasını askıya terk etmek uğruna, hakkında çıkarılan ölüm emrine bile kulak asmadan, çok sevdiği Selanik’i ellere bırakmak zorunda kalışına aldırmadan giriştiği bağımsızlık mücadelesi sonucunda kurduğu bu ülkeyi, gençlere emanet ederken tek bir şeyi daha hatırlatmıştı o yıllarda…

“Bir gün, İstiklâl ve Cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şerâitini düşünmeyeceksin!” 

Bu gün, 87 yıllık bayramımızı tekrar kutlayacağız. Balkonlara bayrakları astık bile. Fener alayları, yürüyüşler düzenlenecek ve inanıyorum ki hepimiz o kırmızı beyaz coşkuya baktıkça bir kez daha gururlanacağız. Peki ya 30 Ekim sabahı? Hayat yine akıp gidecek. Birşeyleri korumak uğruna birşeyleri görmezden geleceğiz belki de. Bize dokunmayan yılanlar binlerce kez yaşarken, büyürken, heryerimize sızarken; biz, günü kurtarmış olmanın huzuruyla başımızı yastığa koyacağız. Elde ettiğimiz makam koltuklarına yaslanıp yakamıza Atatürk rozeti takacağız. Belki de, bedava kömürleri yakacağız sobada. Bi güzel de ısınacağız. 

Kimseyi itham etmeden, kimseyi yargılamadan soruyorum, düşünmüyor muyuz gerçekten?

Hadi şimdi bi düşünün bakalım…

Günümüzde hukuk fakültelerinde “case study” olarak incelenen mobbing, etimolojik açıdan Latince’den İngilizce’ye oradan da dilimize geçmiş ve psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme veya sıkıntı verme anlamlarını içeren bir kelime. Daha geniş bir ifadeyle, özellikle hiyerarşik yapılanmış gruplarda ve kontrolün görece daha zayıf olduğu örgütlerde, gücü elinde bulunduran kişinin ya da grubun, diğerlerine psikolojik yollardan, uzun süreli sistematik baskı uygulaması şeklinde de tanımlanabilir. Son dönemlerde ise örnek olayların artmasıyla, sosyoloji ve hukuk başta olmak üzere çeşitli alanlarda disiplinlerararası çalışılan bir konu haline gelmiştir.

İşin iç yüzüne bakıldığında mobbing duygusal bir saldırıdır. Yaş, ırk, cinsiyet ayrımı gözetmeden, taciz, rahatsız etme ve kötü davranış yoluyla herhangi bir kişiye yönelen saldırganlıktır. Kişiyi iş yaşamından dışlamak amacıyla kasıtlı olarak yapılır. Kişinin saygısız ve zararlı bir davranışın hedefi olmasıyla başlar. İşveren ima ve alayla, karşısındakinin toplumsal itibarını düşürmeye yönelik saldırgan bir ortam yaratarak kişiyi işten ayrılmaya zorlar. Bir araştırmaya göre mobbing’in, kâr amacı gütmeyen kamu kuruluşlarında, okullarda ve sağlık sektöründe daha yaygın olduğu ifade edilmektedir.

Tüm dünyada mobbing araştırmaları ile ünlü İsviçre’li bilim adamı Heinz Leymann‘nın araştırma sonuçlarına göre, mobbing’e maruz kalan kişilerin işini çok iyi hatta mükemmel yaptığı, işe ve iş etiğine bağlılığının yüksek ve yaratıcılık yetisine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Yine aynı araştırmaya göre mobbing uygulayan iş yeri teröristlerinin en belirgin özellikleri ise; aşırı kontrolcü, korkak, nevrotik ve iktidar açı oldukları şeklindedir. 

Mobbing vakalarında kurbanları psikolojik açıdan değerlendiren Western Washington Üniversitesi profesörlerinden sosyal psikolog Dr. Gary Namie‘ nin araştırmasına göre, mobbing kurbanlarının yüzde 41′i bunalıma giriyor, kadınların yüzde 31′i, erkeklerin yüzde 21′i travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) teşhisiyle bir kez daha işyerine dönemez, hatta çalışamaz oluyorlar. Zaten istenilen de bu..

Daha fazla bilgi isterseniz internette bolca var. Huzurla çalışabileceğiniz bir iş ortamı dilerim..

Geçtiğimiz yaz başından beri YouTube yasağı üzerine gerek basında gerekse internetteki bloglarda yazılmış tonlarca makale okudum. Tartışmalardan çıkan sonuca bakarsak YouTube tartışmalarının ekseni yavaş yavaş kayıyor. Yasak ile ilgili gelinen son nokta ise YouTube’un vergi borcu olduğu yönünde. Bu açıklama ise ilk ağız olan Ulaştırma Bakanı tarafından yapıldı. O yüzden gelinen bu noktada yasakla ilgili -bilmeyenler için- kısa bir bilgilendirme yapmakta fayda var.

YouTube, 2006 yılında kurucu ortakları tarafından Google’a  1 milyar 650 milyon dolara satıldı. Dolayısıyla bu gün artık YouTube’un sahibi Google. Google ise bugün dünyanın en çok reklam geliri kazanan kurumu veya birkaç kurumundan biri. Birçok hizmeti ücretsiz verebilmesinin altında, örneğin Google arama sonuçlarının, Gmail’deki e-posta mesajlarının yan tarafında, Google Maps Haritalar uygulamasında harita üstünde veya etrafında, YouTube videolarinin altında reklam gösterebilmesi yatıyor. Bunula birlikte, hem kimi bireysel internet siteleri hem de dev web portalları reklam gösterirken Google ile ortaklık yapıyorlar. Örneğin daha açık bir ifadeyle, Google reklam sistemine “spor araba” reklamı veren bir kurum varsa, o kurumun reklamlarını kendi sitelerinde mesela otomotiv ile ilgili sayfalarda Google sayesinde otomatikman gösterip bunun karşılığında elde ettikleri gelirden Google’a komisyon veriyorlar.

Türkiye’de faaliyet gösteren Türk menşeili şirketler de bu reklam sistemini hem iç pazrdaki müşterilere hem de potansiyel yabancı müşterilere ulaşmak için sık sık kullanıyorlar. Fakat kesilen faturalar, sadece Türkiye’de değil, onlarca ülkede Google İrlanda ofisinden kesiliyor, yani Google İrlanda bir gelir kazanıyor, vergisini İrlanda’da ödüyor, siz ister sadece Türkiye’de, isterseniz de Fransa’da reklam veriyor olun vergiler İrlanda Vergi Dairesi’nin kasasına giriyor. Hal böyle olunca, sadece Türkiye’nin değil birçok başka ülkenin de bu durumdan şikayetçi olduğunu söylememiz mümkün. Hatta Fransa’nın konuyla ilgili yeni arayışlar içinde olduğunu da ekleyebiliriz. 

Fakat bu noktada hepimizin hatta en çok da kamu idarecilerinin anlaması gereken; artık sınırların belirsizleştiği bir dünyada yaşıyor oluşumuz. İnternet gibi hangi coğrafyada başlayıp hangi coğrafyada bittiği kestirilemeyen bir mecra için hala duvarlarla çevrili vergi yasalarını işletemeyecek olmamız. Artık hepimiz, İnternet’te sınırların belirsizleştiğini, engellemelerin zorlaştığını, bireyin kendi tercih ve beklentilerinin önem kazandığını öğrenmeli ve/veya kabullenmeliyiz.

Google’ın sahibi olduğu YouTube’un yasak sorunu için tartışılan 2 farklı öneri var. Bunlardan ilki; “şirketin Türkiye’de bir ofis açması” fikri. Yukarıda bahsettiğim interneti mecra olarak kavrayamamış olmanın en somut ifadesi aslında bu öneri. Yeni ekonomi açısından yaklaşacak olursak, internette iş yapmanın en büyük avantajlarından birisi hatta birincisi maliyetlerde görülen muazzam indirimler. Önerildiği gibi her ülkede bir ofis açılacaksa bu avantajı yok etmiş olursunuz. Maliyetin yanında, mekanlardan bağımsızlık ve sınırların ortadan kalkması gibi diğer iki avantajı söylemiyorum bile. 

Diğer öneri ise az önce yukarıda biraz değindiğim “vergi borcunun ödenmesi gerekliliği”. Burada da karşımıza çıkan şu ki bizim yasalarımızda vergi ödemeyen internet sitesinin sansürleneceğine veya engelleneceğine ilişkin herhangi bir hüküm yok. Böyle bir yasanın olduğunu farz etsek bile, engellenecek internet sitesinin YouTube değil Google olması gerekirdi.

Lafı fazla uzatmadan asıl söylemek istediğim konuya geleyim. Burada konu daha fazla vergi geliri elde etmek ya da internet şirketlerine Türkiye’de ofis açtırmak meselesi değil. Bana kalırsa konu, ülkede internet erişiminin engellemesnden kimlerin menfaat sağladığı noktasında düğümleniyor. Sansür hangi ülkelerde kimler için siteril bir ortam sağlamakta? Bu noktadan hareketle düşünmekte fayda var.  

Malumunuz dünya üzerinde tek başımıza yaşamıyoruz. Dünya, varolduğundan bu yana binlerce farklı tür canlıya evsahipliği yaptı, yapmaya da devam ediyor. Dolayısıyla, bu gezegen hoyratça kullanabilmesi için sadece insanoğluna bahşedilmiş değil. En az bizim yaşam hakkımız olduğu kadar diğer canlıların da var!

Şimdi ben durup dururken bu girişi neden yaptım? Farkındasınızdır son birkaç haftadır saldırgan ve vahşi oldukları idda edilen Pittbull cinsi köpekler ile Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino, Fila Brasileiro ırkı ve melezleri olan hayvanların toplatılmasına ilişkin İçişleri Bakanığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ortak bir genelgesi var. İçişleri Bakanlığı’nın, valiliklere gönderdiği genelgeye göre Pittbull başta olmak üzere, kanunen üretilmesi ve sahiplendirilmesi yasak olan hayvanların toplatılması, bulunduranlara ceza kesilmesi ve bu tür hayvanların internet üzerinden satışı ve dövüştürülmelerinin engellenmesi talimatı verildi.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın ise Türk Veteriner Hekimleri Birliğine bağlı 51 oda başkanlığı ile Tarım İl müdürlüklerine genelge göndererek tüm muayenehane, poliklinik ve hayvan hastanelerinin TBMM`nin kararı doğrultusunda bilgilendirilmesi uyarısında bulunduğu, bu hayvanların üretilip beslenemeyeceğine ilişkin uyarıların, veteriner hekimler ile petshop sahipleri ve hayvan üretim çiftliklerine tebliğ edildiği, yasağa aykırı davrananların cezalandırılacaklarını bildirdiği belirtildi.

Tabii burada enteresan olan konu genelgede geçen “köpeklerin toplatılması ve bulunduranlara ceza kesilmesi” kısmı…Benim anlayamadığım nokta; kimin malını kimden aldıkları. Bu bir anlamda kapınıza birinin gelip çocuğunuzu sizden almaya çalışması ile eşdeğer bir durum birçok hayvansevere göre.

Yukarıda sayılan köpek türlerinin diğerlerine oranla çok daha güçlü ve saldırgan olabildikleri doğrudur. Fakat doğasıgereği ve yanlış eğitim sonucu bu noktaya getirilen köpeklere bunların fatura edilemeyeceğidir. Sonuçta bu köpeklerin bu duruma gelme sebebi yanlış eğitim ve bilgisiz köpek sahiplerinin tutumlarıdır.

“Maarif ne güzel olurdu şu okullar olmasaydı” diyen zamanın Milli Eğitim Bakanı’na nazire yapar gibi “köpekleri toplatalım da insanlar rahat etsin” demek bakanlık yapmak değildir. Bu durumu çözüme kavuşturmak için 3 koca bakanlıktan akıl fikir sahibi bir müsteşar veya danışman çıkmıyorsa, Türkiye’deki onlarca STK’dan veya hayvanseverlerden oluşan bilgili ve tecrübeli gönüllülerden yardım alınabilir, fikir sorulabilir. Yetersiz, kötü şartlarlara sahip ve zaten her ilde bulunmayan hayvan barınaklarında bu köpekleri ölüme terk etmeye kimsenin hakkı yoktur. Hele ki sahibinin elinden bir canlıyı zorla almaya hiç hakkı yoktur.

Konuya duyarsız kalmak istemiyorsanız Yaşam Hakkına Saygı Derneği’nin siyasi otorite ile giriştiği mücadeleyi desteklemenizi ve buradaki linki imzalamanızı öneririm.   

2010 yılının en güzel süprizlerinden biri olan Spartacus; hikayenin kurgulanışı, serinin birçok sahnesinde kullanılan dijital animasyonlar ve başarılı cast ekibi ile gözebatan yapımlardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Dizi yayın hayatına başladığından beri olumlu eleştirilerden ziyade olumsuz eleştiriler aldı. Olumsuz eleştirilerde bulunan kişileri bu kanıya vardıran durum; çok kanlı olması, tavizsiz gaddarlığın had safhada olması, efektlerin doğal olmaması ve de en önemlisi sık sık erotik öğelerin kullanılmasıydı. Dizinin bu yönüyle değil Türkiye’de, yabancı ülkelerde bile halka açık televizyonlarda yayımlanması imkansıza yakın. Yurtdışındaki bir çok ülkede üzerine çok konuşulan dizi; serinin birinci sezonu bitmesine rağmen hala forumların bir numaralı tartışma konusu. Kimileri diziyi 300 Spartalı kopyası olmakla suçlamakta, kimileri de 2005-2007 yılları arasında yayımlanan Rome dizisi veyahut Stanley Kubrick’in 1960 yılında yönettiği ve Kirk Douglas’ın Spartacus’ü oynadığı efsane epik sinema Spartacus ile kıyaslıyor.

Spartacus rolündeki Andy Whitfield bir Galli ve geçmişinde dişe dokunur hiç bir projede yer almamış tam anlamıyla sürpriz bir adam, mühendislik yaparken kazara modelliğe bulaşmış, oradan Avustralya’da bazı dizilerde ufak rollere geçip en sonunda Gabriel filmindeki rolüyle Spartacus’ü canlandırma şansını yakalamış, 74 doğumlu rolünün hakkını veren önemli bir yıldız olma yolunda yürüyen ciddi bir aktör. Onun en büyük rakibi Crixus rolünde ise Yeni Zelandalı Manu Bennett var. Bennett yaklaşık 20 senedir TV dizilerinde boy gösteren bir oyuncu. En önemli hatırladığımız rolü ise 30 Days of Night’taki Şerif yardımcısı Billy Kitka rolü. Spartacus dizisi her ikisi için de önemli birer çıkış oldu. Whitfield ilk sezon çekimlerini bitirir bitirmez The Clinic, Bennett ise Sinbad The Minotaur filminde başrol kaptı.

Serinin başrolündeki 2 süpriz ismin dışında oldukça tanıdık isimler de göze çarpıyor. En çok Mumya serisinden hafızalarda kalan John Hannah ve Savaşçı Prenses Xena olarak hatırladığımız Lucy Lawless. Her ikisi de oyunculuklarının doruklarına çıkıyorlar. Hannah hiç görmediğimiz derecede sinsi bir karakteri canlandırma işini çok iyi kotarmış görünüyor. 42 yaşındaki Lawless ayrıca dizi boyunca cesurca sergilemekte vücudunu. Gerçi bu dizi için oldukça müstehçen sahneler içerdiğini de söylemek gerek.

Bu arada altını çizmeden geçmemek gerekir ki yardımcı oyuncular da güzel bir iş çıkarmışlar. Dizinin diğer ağır topları Doctore rolündeki Peter Mensah, düzenbaz Ashur rolündeki Nick Tarabay ve General Glaber’ın eşi Ilithyia rolündeki korkunç sarışın Viva Bianca. Bianca’nın Lawless’tan çok daha cesur sahnelerde rol aldığını söylemek de şart.

Dizi ile ilgili forumlara düşen son haber ise Spartacus’u canlandıran aktör Andy Whitfield’nın kansere yakalanmış olması. Bu sebeple halihazırda 2. sezonu çekilmesi planlanan dizinin çekimleri durdurulmuş durumda. Umarız Whitfield bir an önce sağlığına kavuşur da biz de arenada kumların arasında dövüşmesini görmek istediğimiz Spartacus’e kavuşuruz. 

Madem Galatasaray’la başladık Galatasaray’la devam edelim. Kewell’lı, Elano’lu, Keita’lı Baros’lu ve her mevkide en az iki kaliteli adamdan oluşan kadrosuyla sezona başlayan sarı-kırmızılı’lar; ilk haftalardaki güzel oyuna ve etkileyici sonuçlara rağmen beklentilerin çok uzağında kaldı. Barcelona’dan alıştığımız 4-3-3 oyun düzenini Galatasaray’a bir türlü adapte edemeyen Frank Rijkaard, başarısız sezonun en büyük sorumlusu gibi görünüyor. Şu aralar ise, kürkçü dükkanı misali, Fatih Terim sesleri yeniden gündemde Florya koridorlarında. Bana sorarsanız Rijkaard, bu takımın başında bir sezonu daha hakediyor. sadece yetersiz kadro yapısı şikayetini bir daha gözden geçirmesi kaydıyla.

Geçtiğimiz hafta sonu, tüm ligler sona erdi. İngiltere’de Mourinho’dan sonra suskunluk yaşayan Chelsea, Carlo Ancelotti ile mutlu sona tekrar ulaştı. Avram Grant, Scolari ve Hiddink maceralarının ardından, Ancelotti ile iyi bir sezon geçiren mavi beyazlılar, Premier League’i duble yaparak bitirdiler.

Tabii bu sonuçta Liverpool ve Manchester’in de büyük payı olduğunu söyleyebiliriz. Zira, “Gerçek Mavi”liler Ancelotti yönetiminde pek de parlak bir futbol sergilemediler.

Bundesliga’da ise Altıntop’lu Bayern Munich liglerin bitimine 2 hafta kala şampiyonluğunu ilan etti. Sezona kötü bir giriş yapam Bayern, bir ara 14. sıraya kadar düşmesine rağmen sezonun finalini getirmeyi bildi. Seria A ise beşinci kez Inter’in kaldırdığı şampiyonluk kupası ile sona erdi. duble yapan Mourinho ve öğrencileri, sezon boyu çok da göze hoş gelen bir oyun ortaya koymasalar da iki kupayı birden almayı başardılar. Şimdi ise önlerinde bir kupa daha var. Mourinho’nun uzun süredir bilendiğini düşündüğüm Şampiyonlar Ligi Kupası için 22 Mayıs’ta Bayern ile Barnebau’da karşılaşacaklar. Siena’yı Milito’nun golüyle 1-0 geçip şampiyonluklarını ilan ettikleri maçta, hakemin düdüğünden sonra sadece ellerini havaya kaldırıp tanrıyı işaret eden ve hemen soyunma odası koridorlarının yolunu tutan Mourinho, aynı soğuk kanlılığı Şampiyonlar Ligi Finali’nde de gösterebilecek mi merak ediyorum. Fransa’da ise Olympique Marseille ligi lider bitirmeyi başarırken, en nefes kesen finallerden biri de La Liga’da yaşandı. Son haftaya neredeyse başabaş giren iki takımdan Madrid ekibi puan kaybedince, katalan ekibi ligi göğüslemeyi başardı. Son hafta Valladolid’i 4-0 yenen Barcelona, bu galibiyetle puanını 99’a yükselterek şampiyon oldu ve La Liga’nın puan rekorunu kırdı. Bu, Barcelona’nın La Liga’daki 20’inci, son 10 yıldaki 4’üncü şampiyonluğu oldu. La Liga’nın gol kralı ise 34 golle, en yakın rakibi Higuain’ e 6 gol fark atan Messi oldu.

Türkiye ise dün geceden beri Bursaspor ve Ertuğrul Sağlam’ın başarısını konuşuyor. Uzun zamandır Trabzon dışında bir anadolu kulübünün şampiyon olmasını dileyen -ben dahil- birçok futbolsever, dün gece en az kendi takımlarının şampiyonluğu kadar mutlu oldu. Şimdiye kadar birçok anadolu kulübünün ancak son haftalara kadar taşıyabildiği fakat bir türlü sonuca ulaştıramadıkları şampiyonluk rüyası, Sağlam ve öğrencilerinin diri futbolları ve bozulmayan moralleri sayesinde bir gerçeğe dönüşebildi. Bu anlamda yeşil beyazlıları kutlamak gerekiyor. Dün geceden hafızalara kazınan bir diğer görüntü ise şampiyon olduklarını sanarak sahaya giren ve kutlamalara başlayan (timsah yürüyüşü dahil!) Fenerbahçe taraftarına aitti. 17 kez şampiyon olup 19 kez şampiyonluk kutlaması yaparak, farklılıklarını bir kez daha ortaya koydular. Onları da tebrik ediyoruz. 

Haziran ayının ortalarında ise Güney Afrika’da Dünya Kupası heyecanı başlıyor. O zaten başlı başına bir yazı konusu. O zamana kadar ise futbolcu jargonu ile bitirelim. Artık önümüzdeki maçlara bakıcaz!

İlk konferanstan alınan bilgi ve tecrübe ile ikincisini planlamak, koordine etmek ve gerçekleştirmek çok daha kolay oldu bizim açımızdan. Bu noktada, oda arkadaşım ve Konferans Organizasyon Komitesi Başkanı Cem S. Sütçü’nün özverisinin altını çizmemiz gerekir. Konferansın başından sonuna kadar yoğun bir mesai harcadı.

Konferansla ilgili detaylara gelicek olursak; 17 farklı ülkeden 100′ün üzerinde katılımcıyı ağırladık İstanbul’da. Konferas süresince üç farklı salonda eş zamanlı oturumlar gerçekleşti. Ana salonumuzda ki oturumlar ise (ki aynı zamanda televizyon stüdyosu’dur) M.Ü Televizyonu‘ndan canlı olarak yayınlandı. Konferans’ın son günü ise katılımcılar, İstanbul’un güzelliklerini Dolmabahçe Sarayı’nda yaşama fırsatı buldular. 

Konferans’ın ilk gününde, Indiana Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Christine L. Ogan, “Theoretical Developments in New Media in Last Ten Years and the Role of Mass Communication Theory in the Process” , İsveç Uppsala Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Amjad Hadjikhani ise “Marketing Science Development and Interactivity with Information Technology”  başlıklı konuşmaları ile açılışı gerçekleştirdiler.

Konferasla ilgili detaylı bilgi almak için resmi web sitesini buradan ziyaret edebilirsiniz. İkinci konferansın bildiri kitapçığı’na ise çok yakında bu sayfalardan ulaşabilirsiniz.  

Gerek konferanstaki ana başlıklara gerekse kendi hayatımıza baktığımızda hemen farkediyoruz ki artık dünyanın hemen hemen her coğrafyasında geleneksel medya tüketimi azalırken İnternet’te geçirilen zaman artıyor. İnternet’in yayıncılık alanında ve bilgi aktarmada sunduğu hız ve maliyet avantajı gazete, dergi satışlarını olumsuz etkiliyor. Son aylarda dünyanın önde gelen basılı yayınlarının zarar ettiği, el değiştireceği, web sitelerinin ücretli olacağı yönünde haberler çoğalmaya başladı. Bir yandan da Google News ve benzeri haber toplayıcı hizmetlere karşı gazetelerin tepkisi her geçen gün daha da artıyor. Bu örneklerin artmasnda, sosyal ağların gelişmesinin ve artık her geçen gün daha fazla insanın bloglarda yazıyor oluşunun etkisi büyük.

Nielsen’nin araştırmasına göre, son bir yıl içinde sosyal paylaşım sitelerinde geçirilen zaman üç kat artarken internet üzerinden haber okuma alışkanlıklarının ise göreceli olarak azaldığı görülüyor. Bu analizin farklı bir değerlendirmeye yol açmaması için hemen ifade etmeliyim ki, basılı gazetelerin tirajları tüm dünyada hala düşüş eğilimi gösteriyor. Geleneksel gazeteler “habercilik anlamında” dijitale karşı savaşı zaten kaybetmiş durumdalar. Kendilerine farklı bir misyon edinmeleri kaçınılmaz. Raporda altının çizilmesi gereken konu, dijital gazetelerin de savaşı sosyal ağlara karşı kaybetmeye başladığı gerçeği. Artık daha fazla insan sosyal platformlarda arkadaşlarıyla vakit geçirmeyi gazete okumaya tercih ediyor. Belki de sosyal platformların içerikleri gazetelere karşı daha tatmin edici hale geliyor.

Bu noktada, olayın teknolojik boyutunu da göz ardı etmemek gerekiyor. Intel’in kurucularından Gordon Moore’un ortaya attığı ve kendi adıyla anılan Moore Yasasına göre; her onsekiz ayda performansı iki katına çıkan ve maliyeti aynı kalan mikroçip teknolojisi, gelişkin depolama araçları, İletişim altyapısında yakalanan bant genişliği, sayısallaştırılabilen ürünlerin ek bir kopyasını oluşturmanın masrafını, yani marjinal maliyeti sıfıra yaklaştırıyor. Bu da, Google örneğinde ve daha önceki postlarda Chris Anderson’un kitabından aktardığım gibi pek çok hizmeti çok düşük ücretlere, hatta bedava almanın kapılarını açıyor. 

Öte yandan, sözünü ettiğim bu ucuzlama hatta bedavalaşmayı destekler biçimde klasik iktisadi düşüncenin temel yapıları da derin bir ikilem içersinde. Bir taraftan, ”nadir ve az bulunur olan” değersizleşip; yeni ekonomik sitemin dayatması ile birlikte “bol ve sık rastlanır olan” herşey değerli hale geliyor. Ağ’a ne kadar çok insan eklenirse ağ o kadar değer kazanmaya başlıyor.(Metcalfe Yasası)  Oysa diğer taraftan, klasik iktisadın temel öğretisi gereği arz ve talep hala fiyatı belirlemeye devam ediyor. Günümüz dünyasında fiyatının belirlenmesine çalışan ürün ise enformasyon. Ucuzlayan ve artık bol miktarda üretilebilen enformasyon.

Geleneksel medya araçlarının ve internet gazetelerinin artık farkında olmaları gereken konu, enformasyonun bolluğu ve ucuzluğu. Zor olan ama yapılması gereken ise fark yaratacak inovatif fikirleri bir an evvel üretip hayata geçirmek. Buradan sonrası da bir başka yazı konusu olsun…